Ugoda pozasądowa

Ugoda pozasądowa

Ugoda pozasądowa to alternatywny sposób rozwiązywania sporów. Została uregulowana w Kodeksie cywilnym w artykułach 917 i 918. Należy do umów konsensualnych, kauzalnych i w swym założeniu wzajemnych.

Określana również jako przedsądowa, może poprzedzać ewentualne wytoczenie sprawy sądowej. Sankcjonuje prawa i obowiązki stron danego stosunku prawnego. Jest też w pewnym sensie aneksem, a więc zmianą tzw. umowy podstawowej, czyli stosunku prawnego łączącego strony.

Jaki jest cel ugody pozasądowej? Zawiera się ją przede wszystkim wtedy, gdy zamiarem jest osiągnięcie kompromisu między stronami lub kiedy któraś z nich chce zakwestionować zasadność bądź wysokość roszczeń wynikających z umowy podstawowej, np. umowy sprzedaży. Jest stosowana także w celu powzięcia pewnych ustaleń, np. realizacji roszczeń wynikających z umowy podstawowej.

Ugoda: umowa i jej elementy

Umowa ugody pozasądowej powinna być zgodna z przepisami prawa, zasadami współżycia społecznego i nie może prowadzić do obejścia prawa. Jej elementy muszą być pozbawione błędów. Należy zawrzeć w niej:

• Datę i miejsce zawarcia ugody;
• Strony ugody – mogą być to osoby fizyczne oraz prawne, przedmiot porozumienia wraz z opisem sporu – warto spisać postanowienia umowy ugody wyczerpująco, z uwzględnieniem jakie ustępstwa zostały poczynione przez strony;
• Inne postanowienia dodatkowe – czyli fakultatywne, np. zastrzeżenie co do zmiany ugody;
• Podpisy stron ugody pozasądowej.

Warto zaznaczyć, że wzajemne ustępstwa nie muszą być ekwiwalentne.

Co więcej, z zasady ugoda pozasądowa może być zawarta w dowolnej formie. Jednak gdy dla danej czynności prawnej (ze względu na jej przedmiot) wymagana jest forma szczególna, to ugoda również musi zostać zawarta w takiej formie. Przykładowo, gdy na skutek jej postanowień dojdzie do przeniesienia własności nieruchomości, ugodę należy zawrzeć w formie aktu notarialnego.

Ugoda przed sądem czy pozasądowa?

Ugoda pozasądowa pozwala uniknąć stronom poddawania sporu rozstrzygnięciu przez podmiot trzeci, np. sąd. Zakłada szybkie i nieangażujące finansowo porozumienie bez oczekiwania na wyrok sądu, przy czym jej zawarcie nie powoduje powstania nowego stosunku prawnego. Usuwa niepewność w kwestii roszczeń wynikających ze stosunku prawnego już istniejącego między stronami.

Może też zapewniać wykonanie owych roszczeń lub uchylać istniejący bądź mogący powstać w przyszłości spór, o czym mówi art. 917 k.c.: „strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać”. Oczywiście, aby polubownie rozwiązać sprawę, obie strony muszą pójść na kompromis.

Z kolei ugoda sądowa powoduje skutki zbliżone do tych powstających w chwili wydania wyroku. Po podpisaniu ugody nie można ponownie dochodzić roszczeń w tym samym przedmiocie i pomiędzy tymi samymi podmiotami. Zawarcie ugody przed sądem jest więc równoznaczne z zakończeniem postępowania – sąd nie wydaje już wyroku z tej sprawie, a sama ugoda stanowi tytuł egzekucyjny.

Warto pamiętać, że ugody pozasądowe co do zasady nie są tytułami egzekucyjnymi, chyba że ugoda zawarta w formie aktu notarialnego zawiera oświadczenie o poddaniu się egzekucji przez stronę (artykuł 777 par. 1 pkt. 4-6 kpc).

Ugoda - skutki

Ugoda nie wywołuje powstania nowego stosunku zobowiązaniowego, skutkuje za to potwierdzeniem, sprecyzowaniem lub zmianą już istniejącego stosunku prawnego między podmiotami. Pozwala zaoszczędzić czas oraz koszty związane z uczestnictwem w sprawie i ewentualnym wynagrodzeniem dla pełnomocnika procesowego.